Słowenia i powrót do domu – odcinek 6
Można leżeć na plaży w Chorwacji. Rozkoszować się pływaniem w ciepłym morzu w Albanii. Polecieć na all inclusive na Korfu. Albo popijać cappuccino w nadmorskiej kawiarence w Bari. Jedno jest wspólne dla wszystkich tych miejsc. Jesteśmy nad Adriatykiem. Ale miast leniwego spędzania czasu, można wybrać wariant bardziej ambitny. Objechać Adriatyk naokoło.
Po Chorwacji : Adriatyk na okrągło – Czarnogóra, to już ostatni etap naszej podróży. Wracamy do domu, a konkretnie do Włoch, skąd zaczęliśmy nasz objazd Adriatyku. W kolejnym odcinku już tylko rzut oka na kasę. Ile nas ta wycieczka kosztowała?
Czterdzieści sześć kilometrów mistrzowskiego wybrzeża
Po setkach kilometrów chorwackiego brzegu, gdy przekraczasz granicę ze Słowenią, mogłoby się wydawać, że czeka cię tylko krótki, nieznaczący odcinek. W końcu Słowenia ma dostęp do Adriatyku na zaledwie 46 kilometrach – to mniej niż odległość z Wenecji do Triestu w linii prostej. Ale właśnie w tej krótkości tkwi magia. Bo Słoweńcy wiedzieli, że skoro morza mają mało, muszą je wykorzystać mistrzowsko. I wykorzystali.
Droga prowadzi wzdłuż brzegu, ale to już nie są dzikie klify Dalmacji ani surowe skały Velebitu. Tutaj wybrzeże jest łagodniejsze, bardziej uporządkowane. Zieleni jest więcej, architektura bardziej zadbana. Czujesz, że jesteś w miejscu przejściowym – między słowiańskimi Bałkanami a łacińską Europą Zachodnią. I to właśnie ten margines, ta strefa pomiędzy sprawia, że słoweńskie wybrzeże ma w sobie coś wyjątkowego.
Piran – perła, która zatoczyła koło
Za zakrętem pojawia się Piran. I wszystko staje się jasne.
To miasto wygląda jakby ktoś wyjął fragment Wenecji, zminiaturyzował go, oczyścił z tłumów turystów i postawił na słoweńskim wybrzeżu. Ciasna zabudowa, wąskie uliczki wijące się labiryntem, domy w kolorze ochry i terakoty przytulone do siebie tak blisko, że z okna jednego można podać kawę do drugiego. I ten cypel – wystający w morze jak dziób statku, z kościołem Świętego Jerzego na szczycie, który góruje nad całym miasteczkiem.
Parkujesz przy placu Tartiniego – sercu miasta, nazwanym na cześć Giuseppe Tartiniego, skrzypka-kompozytora, który urodził się właśnie tutaj. Plac jest owalny, otoczony arkadami i pastelowymi fasadami. W centrum stoi pomnik Tartiniego, a wokół – życie toczy się leniwie, jak przystało na adriatyckie miasteczko. Kafejki wystawiają stoliki, lokalni mieszkańcy piją kawę i rozmawiają po włosku, słoweńsku, czasem po chorwacku. Bo tutaj języki mieszają się tak samo naturalnie jak woda w porcie.
Spacerujesz wąskimi uliczkami Piranu, kierujesz się w stronę kościoła na wzgórzu. Z każdym krokiem widok staje się coraz szerszy – czerwone dachy pod stopami, błękit Adriatyku rozciągający się aż po horyzont, a w oddali sylwetki chorwackich wysp. I myślisz: „tutaj nasza historia zatoczyła koło”. Bo Piran to Wenecja w miniaturze. Wenecja, od której zaczęliśmy naszą wyprawę. I do której – w pewnym sensie – właśnie wracamy.
Zachód słońca na murach
Jeśli zostaniesz w Piranie do wieczora (a powinieneś), wejdź na miejskie mury obronne. Nie są wysokie, nie są imponujące jak te w Kotorze czy Dubrowniku. Ale mają w sobie coś intymnego i kameralnego.
Siadasz na kamiennym murze i patrzysz, jak słońce chowa się za horyzontem. Morze najpierw robi się złote, potem pomarańczowe, wreszcie fioletowe. Światła w domach zaczynają się zapalać, uliczki wypełnia zapach kolacji – grillowanych ryb, oliwy z oliwek, czosnku.
Portorož i Koper – dwa oblicza jednego wybrzeża
Słoweńskie wybrzeże to nie tylko wenecki Piran. To także Portorož – nowoczesny kurort z hotelami, kasynami i SPA. Tutaj Adriatyk pokazuje swoje komercyjne oblicze – miejsca, gdzie przyjeżdża się na weekend wellness, do basenu z podgrzewaną wodą morską i na koktajle przy basenie.
I Koper – jedyny duży port Słowenii, industrialne serce tego krótkiego wybrzeża. Kontenery, dźwigi, statki towarowe cumujące przy nabrzeżach. To przypomnienie, że Adriatyk to nie tylko turystyka i piękne widoki. To także handel, transport, życie gospodarcze.
Ale my nie zatrzymujemy się tu na długo. Bo przed nami – ostatnia granica. I ostatni odcinek podróży.
Ostatnia granica – powrót do Włoch
Wjeżdżając z powrotem do Włoch, czujesz dziwne emocje. Z jednej strony radość – zbliżasz się do mety. Z drugiej – smutek, bo wielka przygoda dobiega końca.
Droga prowadzi cię wzdłuż klifów, a po lewej stronie błyszczy Zatoka Triestańska. I nagle, na cyplu wystającym w morze, widzisz coś, co wygląda jak biały pałac z baśni. Zamek Miramare.
Zatrzymujesz się. Bo trzeba. Zamek zbudowany w połowie XIX wieku przez austriackiego arcyksięcia Maksymiliana wygląda, jakby wyrastał wprost z morza. Białe mury, otoczone parkiem pełnym egzotycznych drzew, taras wychodzący na błękit Adriatyku. To miejsce ma w sobie coś melancholijnego – Maksymilian zbudował ten zamek jako siedzibę swoich marzeń, ale nigdy w nim nie zamieszkał na dłużej. Pojechał do Meksyku, by zostać cesarzem, i tam zginął rozstrzelany.
Ale zamek został. I wita każdego, kto zbliża się do Triestu od strony morza. Jakby mówił: „Witaj z powrotem. Jesteś już prawie w domu”.
Triest – meta podróży
I oto jesteś. Triest. Miasto, które przez wieki było pomostem między światem słowiańskim a łacińskim, między Austro-Węgrami a Włochami, między Europą Środkową a Śródziemnomorzem.
Wjeżdżasz do centrum i kierujesz się prosto w stronę Piazza Unità d’Italia – jednego z największych nadmorskich placów w Europie. Zatrzymujesz auto, wysiadasz i patrzysz. Przed tobą – otwarta przestrzeń placu otoczona monumentalnymi austro-węgierskimi kamienicami. Za tobą – szeroki, spokojny Adriatyk rozciągający się aż po horyzont.
Stoisz na tym placu i myślisz o tym, co zobaczyłeś przez te ostatnie dni. O tysiącach kilometrów, setkach zakrętów, niezliczonych widokach. O Wenecji, gdzie zaczęło się to wszystko. O Rawennie z jej mozaikami. O klifach Conero i trabocchi Abruzji. O Apulii i białych miasteczkach Gargano. O promie do Grecji i moście Rio-Antirio. O Butrincie i przełęczy Llogara. O bunkrach Albanii i fiordzie w Boce Kotorskiej. O setkach kilometrów Jadranskiej Magistrali i wyspach rozrzuconych po Adriatyku jak kamienie na szachownicy. O Piranie, który zamknął pętlę. I teraz jesteś tutaj. W Trieście. Gdzie wszystko się kończy.
Kawa, literatura i wielokulturowość
Triest to miasto kawy. Tutaj powstały najbardziej znane włoskie marki – Illy, Hausbrandt. Tutaj kultura kawiarniana osiągnęła szczyt elegancji. Wchodzisz do Caffè San Marco albo Caffè Tommaseo – miejsc, które pamiętają czasy, gdy przy tych stolikach siedzieli James Joyce, Italo Svevo, Umberto Saba. Literaci, którzy opisywali to miasto jako tygiel kultur, miejsce graniczne, gdzie wszystko się miesza i nic nie jest jednoznaczne.
Zamawiasz espresso. Siadasz przy marmurowym stoliku. I patrzysz na ulice Triestu – na serbskie sklepy, słoweńskie szyldy, włoskie kafejki, austriackie kamienice. To miasto, które nigdy nie było w pełni włoskie, nigdy w pełni słowiańskie, nigdy w pełni austriackie. Ale właśnie dlatego jest tak fascynujące.
Refleksja przy zmierzchu
Wieczorem wracasz na Piazza Unità d’Italia. Siadasz na schodach prowadzących do morza i patrzysz na zachodzące słońce. Adriatyk barwi się na złoto, potem na róż, wreszcie na fiolet. Dokładnie tak samo jak wtedy, gdy wyjeżdżałeś z Wenecji.
I nagle dociera do ciebie to spostrzeżenie. Adriatyk nie jest jednym morzem. To mozaika. Mozaika narodów, języków, kultur, krajobrazów. Wenecka Rawenna i surowa Albania. grecka Korfu na skraju mórz i czarnogórskie fiordy. Chorwackie tysiące zakrętów i słoweński kameralny Piran. Włoska Apulia i austro-węgierski Triest.
Wszystko to razem tworzy Adriatyk. Morze, które łączy więcej, niż dzieli. Morze, które przez wieki było centrum świata – i któremu udało się zachować tę magię do dziś.
Pętla zamknięta
Następnego dnia ruszasz na północ. Ostatni odcinek – z Triestu do Wenecji. Niespełna dwie godziny jazdy po autostradzie. I jesteś z powrotem tam, skąd zacząłeś. Kanały Wenecji wyglądają dokładnie tak samo jak wtedy, gdy wyjeżdżałeś. Gondole kołyszą się na wodzie. Turyści robią zdjęcia na Moście Westchnień. Nic się nie zmieniło.
Stoisz na nabrzeżu w Wenecji, patrzysz na Canal Grande i myślisz: „Tak, to była dobra decyzja. Objechać Adriatyk dookoła. Nie skrótami. Nie autostradami. Ale po staremu – wzdłuż brzegu, zataczając zakręty, zatrzymując się co chwilę, bo widok za szybą nie pozwala jechać dalej”.
Pętla zamknięta. Podróż zakończona. Ale Adriatyk zostaje. I będzie czekał, aż wrócisz. Bo zawsze wraca się nad to morze.
W ostatnim odcinku: Podsumowanie praktyczne – koszty, najlepszy czas na podróż, porady dotyczące noclegów, promów i tego, czego warto się wystrzegać.